Ndryshimet klimatike po ndikojnë në popullatat e egra, ky ndikim në krahasim me shkaqet e tjera të ndryshimit është ende e paqartë. Shumë studime kanë hedhur hipoteza se ndryshimet në tiparet e specieve të ndryshme, kryesisht pasqyrojnë efektet e ndryshimit të klimës, por kjo hipotezë testohet rrallë.
Në një studim të realizuar së fundi tregohet se ngrohja globale mund të ndikojë në kohën e prodhimit të vezëve, morfologjinë e trupit dhe numrin e pasardhësve të shpendëve.
Studiuesit kanë zbuluar se për shembull, numri i zogjve Sylvia borin (në Shqipëri i njohur si “bilbili i kopshteve”) është zvogëluar me 25%, gjë që ka pasoja të mëdha për llojin. Edhe në specien Phylloscopus collubita është zbuluar se procesi i “prodhimit të vezëve” fillon 12 ditë më shpejt se zakonisht. Ndërkohë që në disa lloje të tjera, janë vërejtur ndryshime në përmasat trupore.
Metodologjia
Për të përcaktuar shkallën e ndryshimeve të tipareve që i atribuohen rritjes së temperaturave, u analizuan disa tipare:
– koha e lëshimit të vezëve;
– përmasat trupore;
– numri i pasardhësve.
Për analizën, u përdorën dy databaza të shpendëve, një nga Mbretëria e Bashkuar (MB) dhe një nga Holanda (NL).
Të dhënat nga Mbretëria e Bashkuar u përdorën për të studiuar “kohën e lëshimit të vezëve” dhe numrin e pasardhësve për 36 specie, për periudhën kohore, nga viti 1966 deri në 2019. Të dhënat ishin përfaqësuese për të gjithë rajonin.
Për sa i përket databazës Hollandeze, ajo u përdor për të analizuar ndryshimet në trupin e 47 specieve nga 86 zona të ndryshme, për një periudhë kohore nga viti 1994 deri në 2014.
Vlerësimi për ndikimin e temperaturës mbi tiparet e zgjedhura, u realizua nëpërmjet korrelacionit midis tyre. Për më tepër u vlerësua nëse kjo ishte pasojë direkte nga stresi prej nxehtësisë apo pasojë nga e vështirësisë në ushqyerje për shkak të rritjes së temperaturave.
Gjithashtu, shkencëtarët studiuan se çfarë ndryshimesh lidheshin me rritjen e temperaturave dhe nëse kjo rritje preku disa lloje ose disa tipare më shumë se të tjerat, si dhe nëse kanë ndikuar faktorë të tjerë përveç temperaturës, të cilët i kanë përforcuar këto efekte.
Rezultatet
Rezultatet e përftuara treguan se megjithëse më shumë se gjysma e ndryshimeve të tipareve janë të lidhura me rritjen e temperaturës dhe ky faktor mund të jetë faktori kryesor që nxit ndryshimin gjatë viteve, edhe faktorë të tjerë si urbanizimi, ndotja, humbja e habitatit etj., mund të ndikojnë gjithashtu në ndryshueshmërinë e tipareve.
Rezulatet treguan se, ndryshimi i klimës bëri që Phylloscopus collybita (bilbili) t’a përshpejtojë procesin e lëshimit të vezëve me gjashtë ditë, por faktorë të tjerë të panjohur mjedisorë çuan në gjashtë ditë të tjera shtesë, që do të thotë në total, ky proces fillon rreth 12 ditë më parë krahasuar me një gjysmë shekulli më parë”, tha Martijn van de Pol, autori kryesor i artikullit nga Universiteti James Cook në Australi.
Një ndryshim kaq i madh në jetën e këtij zogu mund të shkaktojë një mospërputhje midis kohës së çeljes së vezëve dhe kohës kur janë të disponueshme burimet ushqimore, e cila ndikon edhe në ekuilibrin e ekosistemit.
Sipas studimit, mesatarisht, deri në 57% e ndryshimit të përgjithshëm gjatë dekadave të fundit mund të lidhet me rritjen e temperaturës. Rreth 32% e 60 specieve të zogjve të studiuar, kishin ndryshime në përmasat e trupit për shkak të temperaturave. U zbulua një rënie mesatare në madhësi prej 0.45% për çdo rritje të nxehtësisë më një gradë celsius. Rreth 86% kishin ndryshime në kohën e lëshimit të vezëve dhe 31% kishin ndryshime në numrin e tyre të pasardhësve.
Tendencat e tipareve të studiuara për shkak të rritjes së temperaturës. Tendenca e ndryshueshmërisë në tipare sipas rritjes së temperaturës për (A) “kohën e lëshimit të vezëve”, (B) përmasat e trupit dhe (C) numrin e pasardhësve në të gjitha speciet e ndjeshme ndaj temperaturës. Vija horizontale me pika në çdo panel tregon vlerën mesatare në të gjitha speciet për çdo tipar.
Më specifikisht, “Bilbili i kopshteve” në Mbretërinë e Bashkuar rezultoi se ka përjetuar një rënie prej 26% në numrin e tyre mesatar të pasardhësve gjatë gjysmëshekullit të kaluar, një fakt shumë shqetësues për jetëgjatësinë e kësaj specieje”- tha Nina MekLean, kërkuesja kryesore në studim, nga Shkolla Kërkimore e Biologjisë ANU. “Por vetëm gjysma e këtij reduktimi, pra vetëm 13%, i atribuohet ndryshimit të klimës.”
Por, jo të gjitha llojet janë prekur në të njëjtën mënyrë. Disa, ashtu si Phoenicurus phoenicurus (bishtkuqi i mureve), i kanë rritur përmasat e tyre trupore dhe numrin e pasardhësve.
“Studimi jep një shpjegim të mirë pse specie të ndryshme, ndryshojnë në norma të ndryshme. Dhe kjo nuk ka të bëjë me ndjeshmërinë ndaj temperaturës, por me disa faktorë të tjerë” është shprehur edhe Shahar Dubiner, një ekolog në Universitetin e Tel Avivit, i cili nuk ishte i përfshirë në studim, studimet e të cilit kanë zbuluar në mënyrë të ngjashme, ndryshime dramatike në formën dhe përmasat e trupit për më shumë se gjysmën e specieve izraelite të shpendëve, duke përfshirë edhe shumë specie që migrojnë nga Evropa (lejlekët).
Si përfundim, ngrohja është ndoshta faktori më i madh, e cila nxit ndryshimit e tipareve, por nuk është elementi i vetëm në lojë. Faktorë të tjerë, mund të luajnë një rol më të rëndësishëm se ajo çfarë është menduar më parë.
