Shumë nga ndikimet e ngrohjes globale janë cilësuar “të pakthyeshme” sipas studimit më të fundit të OKB-së. Por specialistë të fushës shprehen se jemi ende në kohë për të shmangur më të keqen.
Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, gjithashtu thekson se njerëzit dhe natyra po punojnë përtej aftësive të tyre për t’u përshtatur.
Studime të ndryshme kanë zbuluar se mbi 40% e popullsisë së botës është “shumë e prekur” ndaj ndryshimeve klimatike. Por nëse rritja e temperaturave mbahet nën 1.5°C, do të zvogëlohen humbjet e parashikuara, kështu që ka ende shpresë.
Vetem katër muaj pas konferencës së COP26, ku udhëheqësit botërorë u angazhuan për veprim të menjëhershëm mbi ndryshimet klimatike, studimi i ri i OKB-së tregon shkallën e përgjegjësisë për secilin vend.
“Raporti tregon qartë se vendet ku njerëzit jetojnë e punojnë mund të ndalojnë së ekzistuari, dhe se ekosistemet dhe speciet në të cilat jemi rritur të gjithë dhe që janë të rëndësishme për kulturën dhe trashëgiminë tonë mund të zhduken,” tha Prof. Debra Roberts, bashkëkryetare e IPCC. “Kështu që ky është me të vërtetë një moment kyç. Dhe raporti e shpjegon shumë qartë, se kjo është dekada e veprimit, në qoftë se dëshirojmë të ndryshojmë veprimet tona “
Ky raport nga IPCC është i dyti nga tre studimet e grupit kryesor të kërkuesve të klimës në botë.
Gushtin e kaluar, raporti i parë theksoi shkallën e ndikimit të veprimtarisë njerëzore mbi sistemin klimatik. Ndërkohë që në raportin më të fundit shqyrtohen shkaqet, pasojat dhe zgjidhjet ndaj ndryshimit të klimës. Ajo jep treguesin më të qartë deri më sot, se si një botë më e ngrohtë po ndikon mbi të gjitha gjallesat në Tokë.
Raporti është një përshkrim i pasojave të ashpra që po përjeton tashmë bota, si psh. numri në rritje i njerëzve që vdesin nga i nxehti.
“Një fakt tjetër shumë i qartë në raport është se, situata është kritike, por në fakt, e ardhmja varet nga ne, jo nga klima,” tha Dr. Helen Adams, një autore kryesore në raportin nga King’s College, Londër.
Raporti tregon se ngjarjet ekstreme të motit të lidhura me ndryshimet klimatike si përmbytjet dhe valët e të nxehtit po ndikojnë tek njerëzit dhe speciet e tjera, më tepër se çfarë është parashikuar. Dhe se këto pasoja tashmë shkojnë përtej aftësisë së shumë njerëzve për t’i përballuar.
Vendbanimi është gjithashtu një faktor i rëndësishëm në vlerësimin e pasojave të ndryshimeve klimatike. Midis viteve 2010 dhe 2020, vdiqën 15 herë më shumë njerëz, (si pasojë e përmbytjeve, thatësirave dhe stuhive në rajonet shumë vulnerabël,) në vende të Afrikës, Azisë Jugore dhe Amerikës Qendrore dhe Jugore, sesa në pjesë të tjera të botës.
Edhe në natyrë, ndikimet e ngrohjes globale janë dramatike. Shkëmbinjtë koralorë po zbardhen dhe po vdesin nga temperaturat në rritje, ndërsa shumë pemë po thahen nga thatësira.
Raporti thekson ndikimet në rritje që priten, ndërsa rritja e temperaturave globale, aktualisht rreth 1.1°C, shkon në 1.5°C.
Rritja e vazhdueshme dhe përshpejtuese e nivelit të detit do të godasë gjithnjë e më shumë vendet gjatë bregdetit duke i shtyrë ato drejt “zhytjes dhe humbjes”. Sipas skenarëve të shkarkimeve, IPCC pret që më shumë se një miliard njerëz të rrezikohen nga rreziqet e klimës bregdetare në disa dekadat e ardhshme.
Nëse temperaturat rriten midis 1.7 dhe 1.8°C mbi nivelin e viteve 1850, atëherë raporti pohon se gjysma e popullsisë njerëzore mund të ekspozohet ndaj kushteve klimatike kërcënuese për jetën që dalin nga nxehtësia dhe lagështia.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres e përshkroi këtë raport si një “atlas të vuajtjeve njerëzore”. Nuk ka asnjë dyshim se kush është përgjegjës për këtë situatë. “Faktet janë të pamohueshme. Ndotësit më të mëdhenj të botës janë fajtorë për zjarret në shtëpinë tonë të vetme.»
Shëndeti
Sëmundjet ka të ngjarë të përhapen më shpejt në dekadat e ardhshme, thonë autorët e studimit.
Ekziston rreziku se ndryshimi i kushteve klimatike të lehtësojë përhapjen e miliardave mushkonjave dhe sëmundjeve që përhapen prej tyre deri në fund të këtij shekulli.
Gjithashtu, për herë të parë në këtë raport, pohohet se ndryshimet klimatike mund të përkeqësojnë çështjet e shëndetit mendor, duke përfshirë stresin dhe traumat që lidhen me ngjarjet ekstreme të motit dhe humbjen e mjeteve të jetesës dhe kulturës.
Biodiversiteti
Rreth gjysma e organizmave të gjallë të vlerësuar në këtë raport po lëvizin tashmë, në terrenet më të larta apo drejt poleve.
Ndërsa deri në 14% e specieve të vlerësuara ka të ngjarë të përballen me një rrezik shumë të lartë të zhdukjes nëse bota ngrohet me 1.5°C, ndërsa nëse temperaturat rriten në 3°C, zhdukja e specieve të ndryshme, do të rritet deri në 29%.
Për krijesat që jetojnë në zona që klasifikohen si pika vulnerabël të biodiversitetit, rreziku i tyre tashmë shumë i lartë i zhdukjes pritet të dyfishohet ndërsa temperatura rritet drejt 2°C, dhe mund të rritet dhjetëfish nëse shkon në 3°C.
“Nëse rrugët tona të zhvillimit janë ato në të cilat sistemet shëndetësore nuk përmirësohen shumë, arsimi nuk përmirësohet shumë, ekonomitë tona nuk po rriten shumë shpejt dhe pabarazia mbetet një problem i madh, kjo është një botë ku ndryshimi i klimës do të ketë një ndikim me të vërtetë të madh,” tha Prof Brian O’Neill, një autor kryesor koordinues i IPCC nga Laboratori Kombëtar Paqësor Veriperëndimor në SHBA.
“Në të kundërt, nëse është një botë ku po bëjmë me të vërtetë përparim të shpejtë në arsim, shëndetësi dhe varfëri, nëse ndryshimi i klimës i detyrohet asaj shoqërie, rreziku do të jetë shumë më i ulët./ BBC news
