Mbështetja e nxënësve të arsimit parauniversitar me bursa nga shteti do të vijojë edhe përgjatë vitit të ri shkollor 2022-2023. Në vendimin e miratuar pak ditë më parë nga Këshilli i Ministrave, i cili gjatë ditës së djeshme është zbardhur edhe në Fletoren Zyrtare, janë përcaktuar jo vetëm kategoritë dhe kriteret e përfitimit, por edhe numri i bursave që do të jepen për nxënësit që ndjekin mësimet në arsimin profesional, si dhe shkollat e tjera të përgjithshme 9-vjeçare dhe gjimnaze.
Sipas vendimit të marrë në total do të mbështeten me bursë 3700 nxënës, ku 2500 prej tyre janë për arsimin profesional, dhe pjesa tjetër për shkollat e tjera.
“Ministria përgjegjëse për arsimin profesional, për të gjitha kategoritë e nxënësve, të cilët ndjekin arsimin profesional, jep jo më pak se 2 500 bursa. Ndërsa ministria përgjegjëse për Arsimin, për të gjitha kategoritë e nxënësve, të cilët ndjekin arsimin parauniversitar (pa përfshirë nxënësit që ndjekin shkollat profesionale) jep jo më pak se 1200 bursa”, përcaktohet në vendimin e zbardhur dje në fletoren zyrtare të qeverisë.
Katër janë kriteret që do të zbatohen për ndarjen e bursave për secilën kategori nxënësish. Kështu do të mund të përfitojnë bursë nxënësit sipas kushteve ekonomike të përcaktuara, sipas rezultateve të arritura në vitet paraardhëse, të qenit pjesë e kategorive në nevojë, si dhe në rastet e ndjekjes së degëve të klasifikuara si prioritete në zhvillimin e vendit. Bashkangjitur shkrimit do të gjeni të detajuara të gjitha kategoritë e nxënësve që do të përfitojnë bursë për vitin e ri shkollor sipas secilit kriter të përmendur më lart. Po sipas vendimit, nxënësit nuk përfitojnë bursë, ose humbasin të drejtën e përfitimit të saj, në rastet kur do të konstatohet se: janë ndarë nga trungu familjar, kur familjet e tyre ushtrojnë veprimtari private, si dhe kur deklarohen mbetës apo përsëritës dhe humbasin vitin shkollor për arsye të rezultateve jokaluese.
Gjithashtu në vendin përcaktohet edhe forma se si do të ndahen bursat. Konkretisht, bëhet e ditur se fondet buxhetore për mbulimin e shpenzimeve për bursat, si dhe numri i bursave për nxënësit administrohen nga njësitë e vetëqeverisjes vendore, sipas vendndodhjes territoriale dhe administrative të shkollave/konvikteve, ku nxënësit studiojnë.
Kuota mujore e bursës për nxënësit konviktorë u jepet në formën e kuotës ushqimore, si dhe shpenzimet vetjake sipas përcaktimeve të bëra, dhe u paguhen me para në dorë këtyre nxënësve. Nxënësve, të cilët nuk jetojnë në konvikt dhe plotësojnë kriteret për bursë, u paguhet vlera e plotë e bursës pranë bankave të nivelit të dytë në llogarinë bankare në emër të prindit/prindërve ose të përfaqësuesit ligjor, për llogari të nxënësit.
Grupet vulnerabël të nxënësve po ashtu do të përfitojnë mbështetje nga punonjës të caktuar nga institucionet arsimore vendore, përgjegjëse për arsimin parauniversitar, në rolin e mediatorit për këto grupe, për t’i mbështetur në funksion të ndërgjegjësimit dhe të përmirësimit të aksesit të tyre në arsim. Mediatorët shërbejnë për të përmirësuar komunikimin dhe bashkëpunimin midis grupeve vulnerabël dhe institucioneve të arsimit parauniversitar, në funksion të rritjes së frekuentimit të procesit mësimor. Institucionet arsimore vendore, përgjegjëse për arsimin parauniversitar, do t’u u ofrojnë nxënësve romë dhe egjiptianë programe të veçanta pas mësimit për kryerjen e detyrave mësimore ose marrjen e mësimeve plotësuese.
Arsimi bazë i detyruar synon të zhvillojë aftësitë intelektuale, krijuese, praktike dhe fizike të nxënësve, të zhvillojë personalitetin e tyre dhe t’i pajisë ata me elementet themelore të kulturës së përgjithshme dhe edukatën qytetare. Ky cikël fillon në moshën 6 vjeç dhe zgjat 9 vjet. Nxënësi është i detyruar të ndjekë arsimin bazë deri në moshën 16 vjeç. Arsimi bazë është i njësuar. Institucionet e tij shtrihen në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë. Shtetasit që mbushin moshën 16 vjeç, por që nuk arrijnë ta përfundojnë arsimin bazë, mund ta përfundojnë atë në shkollat me kohë të shkurtuar. Arsimi bazë përbëhet nga dy cikle: Cikli fillor, (klasa I-V) dhe Cikli i mesëm i ulët, (klasa VI-IX). Ndërsa arsimimi i nxënësve me aftësi të kufizuar bëhet në shkolla speciale, në klasa speciale brenda shkollave normale ose të integruar në klasa normale.
Arsimi i mesëm nuk është i detyrueshëm dhe përbëhet nga gjimnazet (me kohë të plotë dhe të shkurtuar), si dhe nga shkollat e mesme profesionale. Gjimnazet publike japin një kulturë të përgjithshme që është zgjerim i njohurive e thellim i kulturës dhe njohurive të fituara në shkollat e arsimit bazë. Kohëzgjatja e gjimnazit është 3 vjet dhe përfundon me provimet e Maturës Shtetërore. Në planin mësimor janë përfshirë nëntë fusha si: Artet, Edukimi fizik dhe sportet,Gjuha e huaj (ose gjuhët e huaj), Gjuha shqipe dhe letërsia, Karriera dhe aftësimi për jetën, Matematika, Teknologjia & TIK, Shkencat natyrore dhe Shkencat shoqërore. Kurrikula e gjimnazit është e përbërë nga kurrikula bërthamë dhe kurrikula me zgjedhje. Gjimnazet me kohë të shkurtuar, shërbejnë edhe për arsimimin e të rriturve. Kohëzgjatja e studimeve në gjimnazet me kohë të shkurtuar, është 4 vjet dhe ato përfundojnë me dhënien e provimeve të Maturës Shtetërore (MSH). Plani mësimor dhe programet kurrikulare, miratohen nga Ministri i Arsimit dhe Sportit.
Kriteri 1: Sipas kriterit ekonomik do të përfitojnë bursë:
Nxënësit e arsimit parauniversitar, të cilët ndjekin procesin mësimor në largësinë mbi 5km nga vendbanimi i përhershëm i tyre, që plotësojnë kriterin ekonomik, sipas tabelës së detajuar në vijim të shkrimit, dhe që akomodohen në konvikte publike.
Nxënësit e arsimit parauniversitar të cilët banojnë në zona rurale që nuk kanë një shkollë 9-vjeçare brenda rrezes prej 5km, të cilët plotësojnë kriterin ekonomik dhe që akomodohen në konviktet publike.
Nxënësit, fëmijë të familjeve në nevojë, që janë regjistruar në arsimin bazë, por në pamundësi financiare, nuk ndjekin arsimin bazë.
Kriteri 2: Sipas rezultateve të arritura do të përfitojnë bursë
Të gjithë nxënësit që i përkasin kategorisë nxënës dhe përfitojnë bursë sipas rezultateve të arritura, nxënësit e arsimit profesional që kanë mbaruar vitin shkollor paraardhës me notën mesatare 9-10.
Kriteri 3: Jashtë kriterit ekonomik do të përfitojnë bursë:
Nxënësit, të cilët kanë përfituar statusin e jetimit.
Nxënësit, të cilët kanë humbur kujdestarinë prindërore me vendim gjykate të formës së prerë.
Nxënësit, të cilët gëzojnë statusin ligjor të invalidit paraplegjik dhe tetraplegjik, si dhe nxënësit me aftësi të kufizuara, të vërtetuar nga komisioni mjekoligjor.
Nxënësit, të cilët gëzojnë statusin ligjor që nuk shikojnë apo nuk dëgjojnë.
Nxënësit, fëmijë të personit/personave që gëzojnë statusin e invalidit.
Nxënësit e pakicës kombëtare rome dhe egjiptiane, të cilët regjistrohen dhe ndjekin arsimin e mesëm profesional.
Nxënësit, të cilët janë identifikuar dhe trajtuar si viktima të trafikut të qenieve njerëzore dhe kanë humbur kujdesin prindëror.
Nxënësit, fëmijë të punonjësve të Policisë së Shtetit, Gardës së Republikës, Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm, të Shërbimit të Mbrojtjes nga Zjarri dhe të Shpëtimit, Forcave të Armatosura, Shërbimit Informativ të Shtetit dhe të Policisë së Burgjeve, të cilët kanë humbur jetën në krye dhe për shkak të detyrës.
Nxënëset (vajza), të cilat ndjekin drejtimet mësimore mekanikë, elektroteknikë, elektronikë, përpunim druri, gjeodezi, shërbim mjete transporti, termo-hidraulikë.
Nxënësit me një prind, kur njëri prej prindërve nuk jeton.
Nxënëset, të cilat regjistrohen në arsimin profesional në të gjitha drejtimet mësimore, (përjashtuar ato që përfitojnë drejtimet mësimore mekanikë, elektroteknikë, elektronikë, përpunim druri, gjeodezi, shërbim mjete transporti, termo-hidraulikë), do të trajtohen me 50% të bursës.”
Kriteri 4: Sipas degëve parësore të zhvillimit ekonomik të vendit dhe vendbanimit të përhershëm:
Nxënësit, të cilët ndjekin me kohë të plotë arsimin profesional në drejtimet mësimore bujqësi, veterinari, pyje, ndërtim, peshkim, detari, gjeologji- miniera dhe shpim e shfrytëzim i vendburimeve të naftës dhe gazit.
Marrja e bursës ndërpritet në rastet kur do të konstatohet se nxënësit:
Janë ndarë nga trungu familjar.
Familjet e tyre ushtrojnë veprimtari private.
Deklarohen mbetës apo përsëritës dhe humbasin vitin shkollor për arsye të rezultateve jokaluese.
