Rreziqet e ndryshimit të klimës janë raportuar për vite me rradhë. Por vëmendja për mënyrën se si bota mund t’a trajtojë këtë çështje, ka qenë shumë e pakët.
Dje, shkencëtarët e OKB-së nxorën një plan që ata besojnë se mund t’i ndihmojë njerëzit të shmangin ndikimet negative të rritjes së temperaturave. Raporti, nga Paneli Ndërqeveritar mbi Ndryshimet Klimatike (IPCC) i OKB-së, në thelb bën thirrje për një revolucion në sektorin e prodhimit të energjisë në botë.
Për të shmangur ngrohjen shumë të rrezikshme, shkarkimet e karbonit duhet të arrijnë kulmin brenda tre vitesh dhe pas kësaj të reduktohen me shpejtësi. Edhe atëherë, teknologjia për të tërhequr CO2 nga ajri do të jetë ende e nevojshme, në mënyrë që të shmanget rritja e temperaturës.
Më poshtë renditen pesë ide kryesore që studiuesit thonë se janë vendimtare për ta mbajtur botën të sigurt.
1 –Ulja e përdorimit të qymyrit…
Kërkuesit thonë se mbajtja e botës nën 1.5 gradë Celsius kërkon që shkarkimet të arrijnë kulmin deri në 2025, dhe të reduktohen me 43% deri në fund të kësaj dekade. Mënyra më efektive e bërjes së këtij kalimi është të prodhojë energji nga burime të qëndrueshme si era dhe dielli.
Autorët vënë në dukje rënien e kostove të këtyre teknologjive, rreth 85% më pak gjatë dekadës nga 2010.
Dhe ndërsa lufta në Ukrainë po i bën qeveritë në Evropë të flirtojnë edhe një herë me qymyrin e pasur me karbon, ka një pranim të gjerë politik se energjia e lirë dhe e qëndrueshme është e vetmja rrugë drejt fuqisë pa Putin.
Pra, për temperaturën e planetit (si dhe politikën e tanishme), IPCC beson se qymyri më në fund duhet të tërhiqet për mirë.
“Unë mendoj se ky është një mesazh shumë i fortë, jo centrale të reja qymyri. Përndryshe, ju po rrezikoni me të vërtetë 1.5 gradë Celsius,” tha Prof. Jan Kristof Minks, nga Universiteti i Leeds dhe një autor kryesor i IPCC. “Mendoj se mesazhi i madh që vjen nga këtu është se duhet t’i japim fund epokës së karburanteve fosile dhe ti japim fund sa më shpejt të jetë e mundur.”
2 – Trajtimi i ndryshimeve klimatike nëpërmjet teknologjisë…
Pak vite më parë, ideja e një rregullimi teknologjik të ndryshimit të klimës u konsiderua përgjithësisht si ruajtja e ekscentrikes.
Nga spërkatja e gjërave në atmosferë për të ftohur Tokën deri në bllokimin e Diellit me mburoja hapësinore, ide të ndryshme u tallën, trokitën dhe disa të tjera u harruan shpejt.
Por ndërsa kriza klimatike është përshkallëzuar dhe ulja e shkarkimeve të karbonit është e vështirë, studiuesit janë detyruar të studiojnë përsëri rolin e teknologjisë si në kufizimin, ashtu edhe në reduktimin e CO2 në atmosferë.
Pas miratimit të teknologjisë për kapjen e dioksidit të karbonit (CDR), në raportin më të fundit të IPCC, kjo teknologji ka filluar të zhvillohet plotësisht.
Shkencëtarët janë të sigurt së mbajtja e temperaturave nën 1.5 gradë Celsius, do të ishte e pamundur në qoftë se nuk përdoren këto teknologji apo qoftë nëpërmjet pemëve ose makinerive për filtrimin e ajrit.
Ka shumë kundërshtime nga ambientalistët, disa prej të cilëve akuzojnë IPCC-në për dhënien e karburanteve fosile, vendeve që tashmë i vet-prodhojnë ato dhe nga ana tjetër vendosin theksin në teknologjitë që në thelb mbeten të pavërtetuara.
“Një nga mangësitë që unë shoh është se raporti është shumë i dobët në krahasim me kalimin e shpejtë jashtë karburanteve fosile,” tha Linda Schneider nga Fondacioni Heinrich Böll në Berlin. “Unë shpresoja se raporti do të kishte paraqitur llojin më të besueshëm të rrugëve të sigurta drejt 1.5 gradë C pa një tejkalim dhe mbështetje në teknologjitë që ne thjesht nuk e dimë nëse ato do të punojnë.”
3 – Ulja e kërkesës është një armë sekrete.
Një nga dallimet e mëdha me këtë raport nga botimet e mëparshme është se shkenca sociale ka ndikim të madh.
Kjo kryesisht fokusohet në idetë e reduktimit të kërkesës së njerëzve për energji në fushat e strehimit, lëvizshmërisë dhe të ushqyerit.
Kjo mbulon një shumicë të zonave – duke përfshirë dieta me karbon të ulët, mbetjet ushqimore, mënyra e ndërtimit të qyteteve tona, si dhe mënyra se si i orientojmë njerëzit në format e transportit miqësore me mjedisin.
IPCC beson se ndryshimet në këto fusha mund të kufizojnë shkarkimet nga këto sektorë me 40-70% deri në 2050, dhe nga ana tjetër të përmirësojnë mirëqenien.
Ky është një qëllim i madh, por raporti është mjaft specifik e i hollësishëm dhe po, ai do të marrë stimuj dhe nxitje nga qeveritë. Por duket si një mënyrë mjaft e padëmshme për të ndikuar vërtet.
4 – Të ulim temperaturën e planetit me para në dorë.…
Trajtimi i ndryshimeve klimatike shpesh është vonuar për shkak të pasojave të perceptuara me kosto të lartë. Por kjo ka ndryshuar vitet e fundit, ndërsa dëmi financiar i katastrofave klimatike është rritur vazhdimisht. Tani IPCC ka raportuar disa udhëzime të reja mbi kostot. Në fund të fundit, transformimi i botës sonë, nuk do t’i kushtojë Tokës.
Tani, IPCC thotë se ka shumë para që ende përdoren për karburantet fosile dhe jo për zgjidhjet ndaj klimës dhe energjisë së pastër. Nëse subvencionet e karburanteve fosile nga qeveritë do të hiqeshin, kjo do të reduktonte shkarkimet deri në 10% deri në 2030, sipas Greenpeace.
Në afat më të gjatë, IPCC thotë se modelet që përfshijnë dëmet ekonomike të shkaktuara nga ndryshimi i klimës tregojnë se kostoja globale e kufizimit të ngrohjes në 2 gradë Celsius gjatë këtij shekulli është më e ulët se përfitimet ekonomike globale të reduktimit të ngrohjes.
Mbajtja e temperaturave nën 2 gradë C kushton pak më shumë, por jo shumë, duke ditur dëmet e shmangura dhe gamën e gjerë të bashkë-përfitimeve të tilla si ajri i pastër dhe uji. “Po të marrësh skenarët më agresivë në të gjithë raportin, kjo do të kushtojë, më së shumti 0.1% të normës së rritjes vjetore të PKB-së të marrë,” tha Prof. Michel Grub, nga University College London, një autor kryesor i raportit.
5 -Të ndalojmë të pasurit apo ti kopjojmë ata?
Në këtë raport ka një theks të ri mbi ndikimin e lartë që kanë njerëzit më të pasur në planet. Sipas IPCC, 10% e familjeve me shkarkimet më të larta për frymë kontribuojnë deri në 45% të shkarkimeve të gazeve serë me efekt në bazë konsumi. Në thelb, raporti thotë se njerëzit më të pasur në botë shpenzojnë shumë nga paratë e tyre për të lëvizur, duke përfshirë edhe avionët privatë.
Pra, do të mendonit se kjo do t’i bënte ata shënjestra të mira për taksim më të madh ose mjete të tjera për të pakësuar shkarkimet e tyre?
Ky mund të jetë rasti, por disa autorë të IPCC besojnë se të pasurit mund të ontribuojnë në mnëyra të tjera, për të ndihmuar botën në kalimin drejt net-zero.
“Individët e pasur kontribuojnë në mënyrë disproporcionale në shkarkimet më të larta, por ata kanë një potencial të lartë për reduktimin e shkarkimeve, ndërsa ruajnë nivele të larta të mirëqenies dhe një standard jetese të denjë,” tha Prof. Patrick Devine-Ëright, një autor kryesor i IPCC nga Universiteti i Exeter. “Unë mendoj se ka individë me status të lartë socio ekonomik që janë të aftë të reduktojnë shkarkimet e tyre duke u bërë modele rolesh të stilit të ulët të jetesës me karbon, duke zgjedhur të investojnë në biznese dhe mundësi të ulta karboni dhe duke lobuar për politika të rrepta klimatike.”/ BBC News
