Çfarë janë “Pandora Papers”? “Pandora Papers” janë një rrjedhje prej gati 12 milionë dokumentesh që zbulojnë pasurinë e fshehur, shmangien e taksave dhe, në disa raste, pastrimin e parave nga disa prej të pasurve dhe më të fuqishmëve në botë.
Më shumë se 600 gazetarë në 117 vende të botës kanë kaluar nëpër duar dosje nga 14 burime për muaj më radhë dhe kanë zbuluar histori që po publikohen këtë javë.
Të dhënat u morën nga Konsorciumi Ndërkombëtar i Gazetarëve Hulumtues (ICIJ) në Uashington DC, i cili ka punuar me më shumë se 140 organizata mediatike në hetimin e tij më të madh global të realizuar ndonjëherë.
BBC Panorama dhe The Guardian kanë udhëhequr hetimin në Mbretërinë e Bashkuar.
Mes politikanëve dhe njerëzve me ndikim kudo në botë, të dhënat në grafik tregojnë edhe 13 kompani offshore me pronarë shqiptarë si dhe për një politikan të përfshirë në këto biznese, emri i të cilit nuk bëhet i ditur ende.
Çfarë është zbuluar?
Pandora Papers përfshin 6.4 milionë dokumente, pothuajse tre milion foto, më shumë se një milion email dhe pothuajse gjysmë milioni tabela dhe grafikë.
Historitë e zbuluara deri më tani përfshijnë:
Shpenzimet prej 70 milionë paund të Mbretit të Jordanisë për pronat në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA përmes kompanive që zotëron në fshehtësi.
Përfshirja e fshehur e familjes udhëheqëse të Azerbajxhanit në marrëveshjet mbi pronat në Mbretërinë e Bashkuar me vlerë më shumë se 400 milionë paund.
Dështimi i presidentit çek për të deklaruar një kompani investimesh offshore për blerjen e dy vilave franceze për 12 milionë paund.
Familja e presidentit kenian Uhuru Kenyatta posedonte fshehurazi një rrjet kompanish offshore për dekada të tëra
Dosjet dëshmojnë sesi disa nga njerëzit më të fuqishëm në botë, përfshirë më shumë se 330 politikanë nga 90 vende, përdorin kompani offshore sekrete për të fshehur pasurinë e tyre.
Lakshmi Kumar nga ‘Global Financial Integrity’ shpjegoi sesi këta njerëz ‘janë në gjendje të gëlltisin, nxjerrin para dhe t’i fshehin sërish’, përmes përdorimit të kompanive anonime.
Çfarë kuptojmë me ‘offshore’?
Pandora Papers zbulojnë rrjete komplekse të kompanive që janë krijuar përtej kufijve, shpesh me pronësi të fshehtë, pra që bëhet i ditur publikisht pronari i parave dhe aseteve të kompanisë.
Për shembull, dikush mund të ketë një pronë në Mbretërinë e Bashkuar, por nuk e zotëron direkt në emrin e tij. E zotëron përmes një zinxhiri kompanish që ka krijuar me bazë në vende të tjera nga ku jeton, ose ndryshe offshore.
Ku krijohen kompanitë offshore?
Aty ku është e lehtë të krijosh kompani.
Aty ku ka ligje që e bëjnë të vështirë identifikimin e pronarëve të kompanive.
Ku ka taksa të ulëta ose nuk ka taksa fare.
Destinacionet shpesh quhen parajsa fiskale. Nuk ka një listë zyrtare të parajsave fiskale, por destinacionet më të njohura përfshijnë Ishujt Kajman dhe Ishujt e Virgjër Britanikë, si dhe vende të tilla si Zvicra dhe Singapori.
A është e jashtëligjshme të përdorësh një parajsë fiskale?
Boshllëqet në ligj i lejojnë njerëzit që të shmangin ligjërisht pagimin e disa taksave duke i lëvizur paratë e tyre ose duke krijuar kompani në parajsa fiskale, por shpesh shihet si joetike. Ekzistojnë gjithashtu një numër arsyesh legjitime që njerëzit mund të duan të mbajnë para dhe pasuri në vende të ndryshme, të tilla si mbrojtja nga sulmet kriminale ose mbrojtja nga qeveritë e paqëndrueshme. Edhe pse të kesh pasuri të fshehta në kompani offshore nuk është diçka e jashtëligjshme, përdorimi i një rrjeti kompleks të kompanive sekrete për të lëvizur paratë dhe pasuritë janë mënyra perfekte për të fshehur të ardhurat nga kriminaliteti.
Sa e lehtë është të fshehësh para në offshore?
E tëra çfarë bëhet është krijimi i një kompanie guaskë në një nga vendet ose juridiksionet me nivele të larta të fshehtësisë. Kjo është një lloj kompanie që ekziston vetëm si emër, pa staf ose pa zyrë.
Megjithatë kushton para. Firma të specializuara paguhen për të krijuar dhe drejtuar kompani të tilla në emrin e dikujt tjetër. Këto firma mund të japin një adresë dhe emra drejtorësh të cilët paguhen vetëm për përdorimin e emrit. Dhe kështu nuk lihet asnjë gjurmë për të mësuar se kush është prapa biznesit.
Sa para fshihen në offshore?
Kjo ështe e pamundur të thuhet me siguri, por vlerësimet janë nga 5.6 trilionë dollarë në 32 trilionë dollarë, sipas ICIJ. Fondi Monetar Ndërkombëtar ka thënë se përdorimi i parajsave fiskale u kushton qeverive në mbarë botën deri në 600 miliardë dollarë, në taksa të humbura çdo vit.
Kumar tha se është e dëmshme për pjesën tjetër të shoqërisë: ‘Aftësia për të fshehur para ka një ndikim të drejtpërdrejtë në jetën tuaj … ajo ndikon në aksesin e fëmijës tuaj në arsim, akses në shëndetësi, mundësinë për të blerë një shtëpi.’
