Në dhjetorin e viti 2019 korona virusi i sapo zbuluar në Wuhan as që nuk mendohej se do të mbërrinte në Shqipëri. Madje kur flisje me autoritetet shëndetësore shihej si diçka, në anën tjetër të botës për të cilën qytetarët e shtetit tonë të vogël zor se do prekeshin. Por 2 muaj më pas nuk mund të thonim të njëjtën gjë. Çfarë ka ndodhur gjatë këtyre dy viteve dhe si është situata e vaksinimit në Shqipëri, sot
“Ditën e djeshme janë konfirmuar dy rastet e para me Covid 19 në Shqipëri, bëhet fjalë për dy qytetarë, të moshave 54 dhe 28 vjeç, banues në Tiranë…”
Kjo deklaratë e ministrisë së Shëndetësisë, 2 vite më parë që njoftonte shqiptarët se në vendin tonë ishte konfirmuar personi i parë i prekur nga virusi i ri dhe shumë pak i njohur deri atëherë, COVID.
Paniku dhe mungesa e informacionit mbisundonin shumicën e njerëzve. Nga përvoja e vendeve të tjera ku infektimet kishin nisur me herët, kishin dëgjuar se koronavirusi shkaktonte vdekje.
Në orët e para të mëngjesit të 9 marsit 2020, qeveria u mblodh për të vendosur dhe njoftuar masat që do të zbatonin për të frenuar përhapjen e koronavirusit, e cili asokohe ishte pagëzuar me emrin COVID 19. U vendos mbyllja e shumë aktiviteteve në vend, përjashtuar shërbimet me të domosdoshme për njerëzit. Për herë të parë shqiptarët u vendosen në karantinë, si e vetmja mundësi e momentit për të frenuar kontaktet, infektimet dhe përhapjen e virusit.
Shumë shpejt Tirana dhe qytetet e tjera mbetën të shkreta, në pjesë më të madhe të ditës dhe gjatë gjithë natës.
Situata i përngjante një luftë, me një armik te padukshëm. Komiteti teknik i ekspertëve të shëndetësisë, i ngritur për këtë situatë, informonte çdo ditë për situatën epidemiologjike, ndërsa rastet nuk i kalonin më shumë se 25 infektime të reja në 24 orë.
Në 3 muajt e valës së parë të pandemisë, në Shqipëri humbën jetën nga COVID 33 qytetarë dhe infektuan mbi 1000 persona.
Në frontin e parë të luftës me COVID ishin bluzat e bardha, në spitale dhe qendra shëndetësore. Ndonëse përballë një situate të panjohur, të rrezikshme edhe për jetën e tyre dhe teket të vështirë, ata punuan pa u kursyer dhe pa orar për të shëruar sa më shumë njerëz dhe për të shpëtuar sa më shumë jetë. Fatkeqësisht pati viktima edhe mes heronjve të bardhë.
Përmirësimi i lehtë i situatës në fund të majit dhe krijimi i kohës ne avantazh për të marrë masat e nevojshme, i mundësoi qeverisë të hiqte mbylljen totale dhe të lehtësonte disa lëvizje për qytetaret, si dhe të hapte disa aktivitete të munguara, bare, dyqane shërbimesh dhe tregtimi etj.
Gjatë stinës së verës, komiteti teknik i ekspertëve vendosi të hiqte shumë nga masat kufizuese, për shkak edhe të uljes se ndjeshme të numrit të të prekurve.
Por vjeshta do të sillte valën e re të pandemisë, tejmbushjen e 4 spitaleve COVID , shtimin e personave të infektuar dhe fatkeqësisht të viktimave nga ky virus. Në 9 muaj kishin humbur jetën nga koronavirusi mbi 650 shqiptarë.
Dhjetori solli një lajm të mirë dhe një dritë në fund të tunelit të errët ku bota kishte hyre prej muajsh. Vaksina do të ishte shumë shpejt në duart e evropianeve. Shqipëria nuk mbeti pas.
Në javën e 3 të janarit mbërritën 10750 dozat e para, të cilat do të imunizonin mjekët dhe infermierët që shërbenin në vijën e parë. Fushata e vaksinimit u shtri gradualisht për të gjithë popullatën.
Brenda një viti mbi 1 milionë shqiptare do të ishin të vaksinuar me dy doza për COVID.
Imunizimi i beri me të sigurt qytetaret, por edhe bluzat e bardha, që munden të merrnin frymë më lirisht.
Në janar te këtij viti, përhapja e variantit më të fundit të COVID, Omicron, shtoi serish fluksin e të infektuarve, por për pak jave. fundi i shkurtit e uli ndjeshëm kurbën e të prekurve, por edhe të viktimave.
Deri më sot numri i jetëve të humbura nga COVID në Shqipëri është ndalur në shifrën 3483. Ndërsa në spitalin Infektiv ka një numër mjaft të vogël pacientësh të shtruar, që kanë nevojë për ndihmë mjekësore.
Të dhënat e studiuesve, por dhe nga terreni, i bëjnë mjekët të besojnë se jemi në fund të rrugës së errët dhe të vështirë të këtyre dy viteve. Shumë shpejt pandemia e COVID 19 do të marrë fund dhe gjithçka kaloi në këta dy vjet, bota do të tregoje si një histori të shkuar të një infektimi që nisi në Kinë dhe mbretëroi gjatë në gjithë globin, duke mbajtur të mbërthyer miliona njerëz.
Urgjenca
Autoritetet ishin të përgatitura dhe u vendos që në 3 Janar do të krijohej një Komitet Teknik Ekspertësh ku specialistët përkatës do të ishin që nga shefi i fluturimeve ajrore deri tek epidemiologët në ISHP, vendi i vetëm ku do të kryheshin testet për Covid-19.
Me datë 25 shkurt, Skënder Brataj, kreu i Qendrës Kombëtare të Urgjencës Mjekësore, njoftoi protokollet në rast se COVID-19 përhapet në Shqipëri, duke sqaruar se qytetarët që dyshojnë se kanë kontraktuar virusin duhet të telefonojnë numrin e caktuar të Urgjencës Kombëtare 127.
Ai udhëzoi të gjithë shtetasit shqiptarë që vijnë nga jashtë, të telefonojnë në të njëjtin numër, në mënyrë që një grup mjekësor me kostume mbrojtëse të mund t’i shoqërojë ata në një spital të infeksioneve për testim. Në të njëjtën ditë, Departamenti i Shëndetit dhe Mbrojtjes Sociale u takua me Komitetin e Ekspertëve Teknikë dhe vendosi të rrisë buxhetin e tij në spital me 1 milion dollarë, për të rritur stokun e pajisjeve të mbrojtjes personale. Brataj njoftoi gjithashtu që qytetarët që vijnë nga zonat e prekura do të monitorohen për 14 ditë dhe do të trajtohen si raste të dyshuara me paracetamol dhe vitamina. Me këtë protokoll parapërgatitor, mëngjesin e 9 marsit Shqipëria u zgjua me dy rastet e para me Covid-19, të importuara nga Italia.
Në të njëjtën ditë, qeveria ndaloi të gjitha fluturimet dhe tragetet që vinin nga zona veriore e Italisë deri më 3 prill. Pikërisht kjo ishte data për të cilën çdo shqiptar do të priste dy javë, ndërkohë që në dispozicion të qytetarëve u vendos Spitali Infektiv me kapacitete që askush nuk e mendonte se do të tejkalohej. Por e gjithë Qendra Shëndetësore Universitare “Nënë Tereza” u vu në dispozicion të Covid-19 dhe sëmundjet e tjera do të trajtoheshin në Spitalin Universitar të Traumës. Rreth 771 mjekë dhe 1936 infermierë dhe pjesë të tjera të stafit shëndetësore u vendosën në vijën e parë të Covid-19. Ishte mesi i marsit të vitit 2020 kur kryefjala e çdo trajtimi ishte oksigjeni dhe respiratori pikërisht në datën 10 mars në vendin tonë u shënua vdekja e parë nga ky virus.
Mbyllja
Më 13 mars, Ministria e Shëndetësisë njoftoi se numri i të prekurve kishte shkuar në 33, pas 159 testeve të reja të cilat shtoheshin bashkë me panikun e qytetarëve. Në atë ditë, qeveria njoftoi mbylljen e qyteteve të mëdha, përfshirë edhe Tiranën; disa nga masat e marra ishin bllokimi i rrugëve, ndalimi i makinave private dhe mbyllja e të gjithë bizneseve (me përjashtim të farmacive dhe dyqaneve ushqimore). Më 16 mars, u miratua një tjetër “legjislacion urgjence” i gjerë, duke specifikuar gjobat e ndryshme për shkelje të protokollit, që të ishin efektive menjëherë. Mbledhjet shoqërore, kulturore dhe politike, qoftë në hapësira të mbyllura apo në ambiente të hapura, u ndaluan dhe shkelësit do të merrnin një gjobë deri në 5 milion lekë (ose 4,000 euro). Spitalet private që refuzonin të ofrojnë kapacitete duheshin gjobitur deri në 5 milion lekë (4,000 euro). Çdo tregti me ushqim ose ilaç që nuk përputhej me rregulloret e përcaktuara të sigurisë së qeverisë për të luftuar infeksionet rrezikonte gjobë deri në 10 milion lekë (83000 euro). Pandemia na mësoi se si funksiononin “aktet normative” që iu vendos të gjithë qytetarëve të cilët do të kishin një periudhë kohore të kufizuar për të marrë ushqime.
Ndërkohë që rriteshin shifrat e infektimeve, mjekët dhe infermierët nga spitali inkurajonin qytetarët se kjo betejë mund të fitohej vetëm duke qëndruar në shtëpi. Vështirësia më e madhe e atyre ditëve siç e kanë pohuar edhe mjekët më herët, ishin mungesa e mjeteve mbrojtëse dhe kjo solli infektimin edhe të stafeve mjekësore. Në atë kohë fjalia e mjekut infeksionist Pëllumb Pipero “as ne mjekët nuk e kuptojmë këtë virus” do të na pasqyrohej për dy vite më pas. Pas një periudhe vere me raste të qëndrueshme siç e ka shpjeguar dhe mjeku epidemiolog Ilir Alimehmetit, dimri 2020-2021 e gjeti Shqipërinë me një popullatë me një imunitet të ulët dhe për pasojë dy valët e pandemisë, ai i vjeshtës 2020, ku u ndryshua dhe protokolli i trajtimit dhe u vendos që në shërbim të pacientëve me Covid-19 të ishte Spitali “Shefqet Ndroqi” dhe spitali Covid 3 që do të ishte në ambientet e QSUT në godinën e “Sëmundjeve të Brendshme”.
Më pas varianti Alfa që ishte në janar-shkurt-mars 2021, na shkaktoi një numër shumë të lartë të sëmurësh, shtrime në spital dhe rrjedhimisht një vdekshmëri të lartë me 21 deri 22 vdekje në ditë. Ndërkohë, në një studim të ekspertëve shqiptarë dhe ndërkombëtarë ku pjesë janë Alban Ylli dhe Genc Burazeri rezultoi se “nivelet më të larta të vdekshmërisë së tepërt në vendet e Evropës Lindore(ku bën pjesë dhe Shqipëria) janë shoqëruar me rezultate më të ulëta të “zbatimit rregullator” të cilat ndikojnë si në ndërhyrjet jofarmaceutike të qeverisë ashtu edhe në programet e vaksinimit. Pas një viti kur kishim një virus mbi krye dhe ishim përpjekur ta anashkalonim me maska, dezifektantë, trajtime dhe stërmundime, në fillim janari të vitit 2021 në vendin tonë shënoheshin 1380 vdekje edhe pse raporte të ndryshme në botë kanë treguar se ka qenë disa herë më i lartë(rreth 15-16.000).
