Vendimi i presidentit rus Vladimir Putin për të pushtuar Ukrainën mund të shtrenjtojë më tej çmimet, në një moment kur inflacioni tashmë po rritet me ritmin më të shpejtë në dekada.
Ekonomistët janë në garë për të vlerësuar ndikimin e sulmit, i cili mund të ndezë luftën më të madhe në Evropë që nga viti 1945. Konflikti nuk ka gjasa ta kthejë ekonominë globale në recesion, thonë ata.
Ndërprerjet tashmë po rrisin çmimin me shumicë të energjisë dhe disa produkteve bujqësore. Konsumatorët do të paguajnë më shumë për benzinë dhe ushqime.
“Inflacioni ka të ngjarë të arrijë kulmin në nivele më të larta që ne kishim parashikuar vetëm disa ditë më parë,” tha Ben May, drejtor i kërkimit makro global në Oxford Economics.
Ja çfarë mund të bëhet më e shtrenjtë në mbarë botën si rezultat i luftës.
Karburant
Çmimet globale të naftës arritën mbi 105 dollarë për fuçi të enjten, duke kapur nivelin më të lartë që nga viti 2014. Në Shtetet e Bashkuara, çmimet e naftës iu afruan 100 dollarëve për fuçi.
Administrata Biden është duke eksploruar mënyra për të zbutur rritjen e çmimeve të gazit, megjithëse nuk është e qartë se sa mund të bëhet duke pasur parasysh kërkesën e lartë dhe ofertën e ngushtë.
Çmimi i gazit natyror, i cili përdoret për ngrohjen e shtëpive dhe industrinë e energjisë elektrike, është gjithashtu në rritje. Çmimi standard në Evropë u rrit me 29% në 114,65 € (127,80 dollarë) për megavat orë të enjten, sipas të dhënave nga Independent Commodity Intelligence Services.
Kjo është nën nivelin më të lartë të të gjitha kohërave të arritur para Krishtlindjeve, por do të vazhdojë të godasë xhepat e qytetarëve nëse çmimet mbeten të larta. Banka e Amerikës vlerësoi më parë se familjet evropiane do të paguanin 650 € (724 dollarë) më shumë për energji këtë vit, duke e çuar shpenzimin mesatar në 1,850 € (2,061 dollarë).
Kostot më të larta të energjisë do të rrisin shpenzimet edhe për kompanitë. Karburanti do të bëhet më i shtrenjtë për linjat ajrore, duke shkaktuar potencialisht tarifa më të larta ajrore.
Ushqimi
Çmimet globale të ushqimeve ishin tashmë afër nivelit të lartë të 10 viteve. Tani, konflikti Rusi-Ukrainë mund t’i përkeqësojë gjërat.
Rusia është eksportuesi kryesor në botë i grurit, ndërsa Ukraina është një eksportues i rëndësishëm si i grurit ashtu edhe i misrit. Ata gjithashtu eksportojnë vajra bimore.
Çmimet e grurit arritën në nivelin më të lartë që nga viti 2012 të enjten. Edhe çmimi i misrit u hodh. Kokrrat e sojës, të cilat shpesh tregtohen në përputhje me misrin, u rritën gjithashtu.
Egjipti dhe Turqia janë blerësit kryesorë të grurit rus. Por ata nuk do të jenë të vetmit që preken nëse dërgesat vonohen ose sanksionet pengojnë eksportet.
“Pavarësisht se ku shkojnë saktësisht produktet ushqimore, është e qartë se nëse përgjithësisht ka mungesë në botë, atëherë çmimi do të rritet,” tha May.
Tani blerës si Kina po i drejtohen Evropës dhe Shteteve të Bashkuara për të mbushur boshllëkun. Nëse luftimet zvarriten, furnizimet e kufizuara atje mund të bëhen edhe më të kufizuara.
“Nëse keni një konflikt të zgjatur, atëherë duhet të gjeni një sasi shumë më të madhe,” tha Magdovitz.
Helima Croft, kreu i strategjisë globale të mallrave në RBC Capital Markets, tha se rreziku i inflacionit më të madh të çmimeve të ushqimit “duket akut” sepse Rusia dhe Ukraina së bashku përbëjnë 25% të eksporteve globale të grurit, ndërsa Ukraina vetëm përbën 13% të eksporteve të misrit. .
Dhe ka një tjetër goditje të mundshme për fermerët: Rusia është prodhuesi më i madh i nitratit të amonit, një komponent kyç në pleh, shtoi RBC.
Sekretari amerikan i Bujqësisë, Tom Vilsack, tha të enjten se konsumatorët evropianë mund të jenë më të ekspozuar ndaj rritjes së çmimeve të ushqimeve sesa amerikanët.
Metalet
Çmimi i metaleve të përdorura në një gamë të gjerë produktesh të konsumit po rritet.
“Rusia është një prodhues i madh i metaleve duke përfshirë aluminin dhe nikelin dhe është gjithashtu një prodhues i konsiderueshëm i bakrit,” thanë analistët në S&P Global Platts.
Çmimet e aluminit në Londër u ngritën në një rekord të lartë të enjten.
Rusal i Rusisë, i cili është sanksionuar më parë nga Shtetet e Bashkuara, është një nga prodhuesit më të mëdhenj të aluminit në botë. Nëse vendosen gjoba të reja, kjo mund të shkaktojë rritje të çmimeve.
Metalet si alumini përdoren në mijëra produkte në mbarë botën, nga kanaçet për ushqim dhe pije deri tek automjetet dhe pajisjet elektronike. /Burimi: CNN/
