Të moshuarit dhe fëmijët janë dy ndër kategoritë më të rrezikuara nga i ftohti. Sipas udhëzimeve të Institutit të Shëndetit Publik nëse nuk tregohet kujdes maksimal, ulja e ndjeshme e temperaturave përbën një kërcënim për shëndetin sidomos te të moshuarit, fëmijët dhe njerëzit më sëmundje kronike, të cilët janë më të prekshëm dhe më në rrezik të marrjes së infeksioneve. Por edhe më të rinjtë, të shëndetshëm mund të vuajnë pasoja shëndetësore, ndonjëherë edhe të rënda kur ekspozohen ndaj temperaturave shumë të ulëta.
Autoritetet e ISHP-së sqarojnë se disa nga sëmundjet që mund të shfaqen ose përkeqësohen si pasojë e të ftohtit në dimër janë: sëmundjeet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes që shfaqen me skuqje apo dhimbje deri në infeksion të bajameve, veshëve, hundës dhe sinuseve (sinuzite), sëmundjet e rrugëve të poshtme të frymëmarrjes, si gripi dhe viroza të ndryshme, acarimi i astmës deri në infeksione të mushkërisë, dhimbje koke si pasojë e spazmave/ngushtimit të enëve të gjakut në kokë, rritja e tensionit arterial dhe përkeqësim të tij tek të sëmurët kronikë. Shumë perosna mund të përballen edhe me shtrëngime gjoksi deri në infarkte të zemrës, probleme të qarkullimit të gjakut si: morthi, scleroderma, etj, si dhe fraktura, ndrydhje dhe dëmtime të tjera si pasojë e rrëshqitjeve në akull, dhe ngrirjet e ekstremiteteve deri në amputime të tyre. Përkundrejt rrezikut që i ftohti paraqet në shëndetin kryesisht të të moshuarve, Instituti i Shëndetit Publik jep këshillat dhe udhëzimet për shmangien e ndërlikimeve që rënia e temperaturave mund të shkaktojë tek këto kategori, të cilat i gjeni të detajuara në vijim të shkrimit.
Bëni kujdes dhe njihni shenjat e depresionit
Duke ditur shenjat e depresionit ju do të keni mundësi të kërkoni ndihmë shëndetësore në kohë. Shenjat e depresionit përfshijnë humbjen e besimit, shmangien nga miqtë dhe të afërmit, dhe humbjen e dëshirës për të bërë ato gjëra të cilat më parë ju i bënit me dëshirë (kujdesi ndaj luleve, leximi i një libri, etj). Dimri mund të kthehet në një periudhë të gjatë vetmie dhe izolimi, dhe nëse ju përjetoni këto ndjenja, nuk jeni i vetmi që ju ndodh një gjë e tillë. Është normale të ndjeheni me humor të rënë ndonjëherë. Nëse gjendje të tilla zgjasin, atëherë duhet të kontaktoni mjekun e familjes i cili do t’ju ndihmojë në raste të tilla.
Kujdesi për dietën ushqimore është i rëndësishëm
Duhet të dini se duke ngrënë ushqime të shëndetshme dhe duke u ekspozuar në diell kur është e mundur, ndihmojmë në shëndetin e kockave. Gjatë përgatitjeve për stinën e ftohtë, sigurohuni që të keni në shtëpi ushqimet e domosdoshme, si: qumësht i konservuar, patate, oriz dhe makarona, si dhe ushqime të konservuara, peshk ton e mish kutie. Jeni 80 për qind më të rrezikuar nga gripi apo ftohja në dimër nëse nuk keni imunitet të fortë. Prodhimet si djathi, qumështi dhe kosi janë burime të shkëlqyera të proteinave dhe vitaminave A dhe B12. Ato gjithashtu përmbajnë sasi të lartë kalciumi, i cili është i domosdoshëm për shëndetin e kockave.
Kujdesuni të pini sasi të mjaftueshme lëngjesh
Përpiquni të konsumoni sasinë e nevojshme të lëngjeve ( përshembull ujë, pije freskuese )dhe kujdes me sasinë e alkolit të cilin ju konsumoni, sepse në moshën e pleqërise ju bëheni më të prekshëm nga efektet e alkoolit. Konsumimi i sasive të rekomanduara të lëngjeve luan një rol mjaft të rëndësishëm në parandalimin e rrëzimeve, si dhe ju bën të ndiheni më aktiv dhe më të fuqishëm. Rekomandohet që ju duhet të konsumoni 6-8 gota lëngje në ditë, ku përfshihen si lëngje të ngrohta, ashtu edhe të ftohta.
Kini parasysh të kontrolloni medikamentet që ju merrni
Sigurohuni që t’i keni në shtëpi ilaçet që ju merrni. Kushtojini kujdes të veçantë kur ju merrni katër apo më shumë medikamente. Konsultohuni dhe rishikoni mjekimin me mjekun e familjes, si dhe sigurohuni të keni në shtëpi mjekime për probleme shëndetësore të zakonshme. Bëhuni aktiv dhe përfshihuni në komunitet. Kjo do t’ju ndihmojë për të mos u izoluar në vetminë tuaj. Qendrat komunitare mund të bëhen burim mjaft i dobishëm informimi rreth aktiviteteve lokale. Në mungesë të tyre, përfshihuni në shoqërinë e komunitetit të komshinjve në pallatin ku ju banoni .
Këshillat për ngrohjen e ambienteve ku jetoni
Temperatura ideale që duhet mbajtur në shtëpi është 21°C , dhe mundësisht duhet mbajtur konstante. Nëse temperatura e shtëpisë tuaj është shumë e ftohtë, kjo mund të rrisë rrezikun e kalimit të trupit tuaj në gjendje hipotermie, si dhe të rrisë rrezikun për kriza zemre. Megjithatë, nëse temperatura e dhomës tuaj bëhet mjaft e lartë, kjo mund të bëjë që ju të keni vështirësi në frymëmarrje, të ndjeheni të lodhur dhe të këputur. Dhoma e gjumit duhet të jetë në temperaturën 18°C dhe duhet të ngrohet disa orë përpara se të bini për të fjetur, po ashtu pak para se të ngriheni në mëngjes. Kur lëvizni nga një ambient i ngrohtë në një ambient të ftohtë, pra nga guzhina që ju e mbani ngrohtë për në dhomën tjetër e cila është e ftohtë, kjo mund të shkaktojë një trashje të gjakut në trupin tuaj. Prandaj, për të ruajtur temperaturën e trupit tuaj në parametra normalë, duhet të vishni një triko apo diçka tjetër kur dilni për në dhomën tjetër e cila është e ftohtë.
Reduktoni mundësitë për t’u rrëzuar
Zvogëloni mundësitë për t’u rrëzuar gjatë muajve të dimrit, ku dhe rreziku për të ndodhur një ngjarje e tillë shtohet. Gjatë këtyre muajve ndodh të përballeni me klimën e acartë, shoqëruar kjo me ngrica dhe mjegull. Nëse ju duhet të dilni nga shtëpia, shmangni të dilni herët në mëngjes apo në mbrëmje kur ka rënë errësira, pasi ju nuk mund të dalloni sipërfaqet e ngrira të cilat mund të jenë formuar në rrugë. Nëse ju duhet të dilni nga shtëpia , sigurohuni të vishni këpucë të cilat kanë gomë të dhëmbëzuar (pra jo me pjesën e gomës të lëmuar apo të konsumuar) për të zvogëluar mundësinë e rrëshqitjes, si dhe mund të mbani bastun për t’ju ndihmuar gjatë lëvizjes. Kini parasysh të mos nxitoni, dhe bëni kujdes kur dilni jashtë në oborr apo në rrugë. Sipërfaqet e betonit mund të vishen me akull dhe bëhen të rrëshkitshme gjatë klimës së acartë.
Disa nga sëmundjet që shfaqen dhe mund të përkeqësohen nga i ftohti:
Sëmundjet e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes: skuqje apo dhimbje deri në infeksion të bajameve, veshëve, hundës dhe sinuseve (sinuzite).
Sëmundje të rrugëve të poshtme të frymëmarrjes: Gripi dhe viroza të ndryshme, acarim i astmës deri në infeksione të mushkërisë.
Dhimbje koke si pasojë e spazmave dhe ngushtimit të enëve të gjakut në kokë.
Rritje e tensionit arterial dhe përkeqësim të tij tek të sëmurët kronikë.
Shtrëngime gjoksi deri në infarkte të zemrës.
Probleme të qarkullimit të gjakut si: morthi, scleroderma, etj.
Fraktura, ndrydhje dhe dëmtime të tjera si pasojë e rrëshqitjeve në akull.
Ngrirjet e ekstremiteteve deri në amputime të tyre.
Për të gjitha llojet e sëmundjeve kronike në mot të ftohtë është mire të:
Qëndroni në kontroll të vazhdueshëm me mjekun tuaj.
Merrni në mënyrë të rregullt medikamentet tuaja.
Kryeni vaksinat kundër gripit nën konsultimin me mjekun tuaj.
Rregulloni temperaturën e ambientit ku qëndroni, t’i ajrosni ato disa herë gjatë ditës për të siguruar lagështinë e duhur në mënyrë që të ulet përqëndrimi i mikrobeve në shtëpi.
Të merrni ushqime dhe pije të ngrohta, si supra,etj (të paktën 1 litër ½ lëngje) duke shmangur alkoolin sepse ai nuk ndihmon kundër të ftohtit, përkundrazi favorizon humbjen e nxehtësisë së prodhuar nga trupi.
Kujdesi për foshnjat dhe fëmijët:
Fëmijët më të vegjël janë ata që rrezikojnë nga uljet e temperaturës dhe sëmundjet, ndaj evitoni në maksimum daljet dhe siguroni një temperaturë konstante në shtëpi. Të porsalindurit deri në 6 muajsh, rrezikojnë më shumë nga i ftohti, pasi përgjigjja e organizmit të tyre nëpërmjet termo-rregullimit, dhe aftësia e tyre për të komunikuar, ende nuk janë zhvilluar plotësisht. Për këtë arsye, prindërit duhet të kontrollojnë herë pas here këmbët, duart e veçanërisht fytyrën. Foshnjat rekomandohen të pinë rregullisht gji, sa herë të dëshirojnë, dhe nëse kanë filluar edhe ushqimet plotësuese, të mos harrohet dhënia e lëngjeve, për të garantuar hidrim të mirë të tyre.
