Një kërpudhë e frikshme që u bë pjesë e legjendave të errëta egjiptiane, Aspergillus flavus, po rikthehet në vëmendje – këtë herë jo si kërcënim, por si shpëtim. Studiuesit e Universitetit të Pensilvanisë kanë arritur ta transformojnë këtë organizëm toksik në një përbërës premtues për trajtimin e leuçemisë, duke hapur një faqe të re në kërkimet mjekësore.
Historikisht, kërpudha u përmend për herë të parë pas hapjes së varrit të Tutankhamunit në vitet 1920, ku vdekjet e pashpjegueshme të arkeologëve ushqyen thashethemet për një “mallkim të faraonëve”. Më pas, në vitet ’70, një episod i ngjashëm ndodhi në Poloni, kur dhjetë nga dymbëdhjetë shkencëtarë që vizituan varrin e Kazimirit IV humbën jetën. Më vonë u zbulua se kërpudha Aspergillus flavus kishte lëshuar toksina të rrezikshme në ajër.
Por tashmë, e njëjta kërpudhë është shndërruar në objekt të kërkimeve më të fundit shkencore. Ekipi kërkimor identifikoi katër peptide të reja, të quajtura aspergillomicina, të cilat treguan efekt të fortë kundër qelizave të leuçemisë në laborator. Ato janë pjesë e një klase të veçantë molekulash të quajtura RiPPs, që deri më sot ishin zbuluar kryesisht në baktere dhe shumë rrallë në kërpudha.
Një nga këto molekula, e kombinuar me një komponent lipidik të ngjashëm me atë të peltenës mbretërore të bletëve, arriti të konkurrojë me ilaçet klasike të leuçemisë si citarabina dhe daunorubicina, duke ruajtur një efektivitet të lartë dhe një specifikë të admirueshme për qelizat e prekura.
“Është një shembull i jashtëzakonshëm se si natyra, edhe në formën e saj më toksike, mund të na ofrojë mjetet për të shpëtuar jetë”, tha profesorja Sheri Gao, autore kryesore e studimit të publikuar në Nature Chemical Biology.
Ndërkohë që testimet në organizma të gjallë janë hapi i radhës, kjo kërkime nxjerr në pah një potencial të pashfrytëzuar të botës mikroskopike — dhe rikthen në skenë kërpudhat si burime të reja shprese për mjekësinë moderne. Dikur pjesë e miteve të lashta, Aspergillus flavus po shndërrohet në një armë të re kundër një prej sëmundjeve më të vështira të epokës sonë.
